Poradnik
Brunello di Montalcino: co trzeba wiedzieć przed zakupem
cze
Brunello di Montalcino [bru-nel-lo di mon-tal-czi-no] to czerwone wino z Toskanii: powstaje wyłącznie z winogron sangiovese [san-dżo-we-ze] z gminy Montalcino i przed sprzedażą dojrzewa co najmniej dwa lata w dębie. Przy zakupie sprawdź na etykiecie rocznik i to, czy jest tam słowo Riserva. Brunello trafia do sprzedaży najwcześniej 1 stycznia piątego roku po zbiorach, a Riserva rok później. Młodsze wino z tego samego szczepu i tej samej gminy to Rosso [ros-so] di Montalcino, które może być w sklepach już 1 września roku następnego po zbiorach. Brunello podaje się w 18-20 stopniach, w szerokim kieliszku.
Wymagania apelacji podajemy za regulaminami (disciplinare) Brunello di Montalcino DOCG i Rosso di Montalcino DOC oraz konsorcjum Consorzio del Vino Brunello di Montalcino, dane o aferze z 2008 roku za komunikatem włoskiej policji finansowej i ówczesną prasą.
Czego NIE robimy: nie przypisujemy własnych punktów ani gwiazdek i nie układamy tego zestawienia według ocen. Na kartach części butelek pokazujemy oceny krytyków - zawsze z nazwiskiem krytyka i rocznikiem, którego ocena dotyczy, i nigdy jako naszą własną notę. Kolejność w tym zestawieniu od tych ocen nie zależy.
Ceny i dostępność pobierane na żywo z katalogu sklepu.
Czym jest Brunello di Montalcino
Nazwa wina pochodzi od szczepu. Konsorcjum producentów podaje, że w Montalcino na sangiovese tradycyjnie mówi się „brunello”. Regulamin apelacji nie dopuszcza do tego wina innych odmian.
Winogrona muszą pochodzić z gminy Montalcino w prowincji Siena, w jej historycznych granicach. To 243,62 km² między dolinami rzek Orcia [or-cza], Asso i Ombrone. Teren wznosi się od około 120 m n.p.m. przy rzekach do około 650 m. Według regulaminu klimat jest tu śródziemnomorski: opady wynoszą około 700 mm rocznie, często wieje wiatr, a powyżej 400 m może spaść śnieg. Winnice Brunello zajmują według konsorcjum 2 100 ha z 4 400 ha winnic w gminie.
Ile dojrzewa Brunello i kiedy trafia do sprzedaży
Regulamin wymaga, żeby Brunello dojrzewało co najmniej 24 miesiące w naczyniach z dębu. Ich wielkości nie określa: producent może użyć dużych beczek albo małych. Potem wino musi jeszcze co najmniej 4 miesiące poleżeć w butelce, a Riserva 6 miesięcy.
Do sprzedaży Brunello trafia najwcześniej 1 stycznia piątego roku po zbiorach. Wino ze zbioru 2021 mogło więc pojawić się w sklepach 1 stycznia 2026 roku, a na Riservę z tego zbioru trzeba poczekać do 1 stycznia 2027 roku.
Regulamin wyznacza też próg alkoholu, 12,5%, i limit plonu: najwyżej 8 ton winogron z hektara. Brunello butelkuje się w strefie produkcji, wyłącznie w butelkach bordoskich. Przepisy nie wymagają natomiast ręcznego zbioru winogron ani fermentacji w określonej temperaturze czy w metalowych zbiornikach: o tym decyduje producent.
Rosso di Montalcino, młodszy brat Brunello
Rosso di Montalcino też powstaje wyłącznie z sangiovese z gminy Montalcino i musi mieć co najmniej 12% alkoholu. Nie musi natomiast dojrzewać w drewnie, a do sprzedaży może trafić już 1 września roku po zbiorach. Przepisy pozwalają też przeklasyfikować Brunello na Rosso. Rosso ma status DOC, czyli kontrolowanej nazwy pochodzenia, od rocznika 1984, a jego winnice zajmują według konsorcjum 860 ha.
W cenie Brunello jest czas: co najmniej dwa lata w dębie i ponad cztery lata od zbioru do sprzedaży. Za taki czas można uczciwie zapłacić więcej, a o przepłacaniu mówimy dopiero wtedy, gdy płaci się za samą nazwę. Rosso pozwala poznać ten sam szczep z tej samej gminy w młodszym wydaniu.
Najważniejsze różnice w jednej tabeli:
| Wino | Dojrzewanie wymagane regulaminem | Sprzedaż najwcześniej | Przykład: zbiór 2021 |
|---|---|---|---|
| Brunello di Montalcino | co najmniej 24 miesiące w dębie i 4 miesiące w butelce | 1 stycznia piątego roku po zbiorach | od 1 stycznia 2026 |
| Brunello di Montalcino Riserva | co najmniej 24 miesiące w dębie i 6 miesięcy w butelce | 1 stycznia szóstego roku po zbiorach | od 1 stycznia 2027 |
| Rosso di Montalcino | bez wymogu dojrzewania w drewnie | 1 września roku po zbiorach | od 1 września 2022 |
Historia apelacji: od Clemente Santiego do DOCG
Najstarsze wzmianki o winie z Montalcino, które przytacza regulamin apelacji, pochodzą z XVI-XVIII wieku. Za prekursora Brunello regulamin uznaje Clemente Santiego. Wino Santiego z rocznika 1865, nazwane „Vino Scelto (Brunello)” [wi-no szel-to], dostało w 1869 roku srebrny medal. Według konsorcjum oficjalną etykietę „Brunello di Montalcino” jako pierwszy dostał rocznik 1888 od Biondi-Santi [bjon-di san-ti]. Butelki z tego zbioru wciąż leżą w piwnicy producenta.
W 1966 roku Brunello dostało status DOC, a w 1967 roku powstało konsorcjum producentów. Dekret z 1 lipca 1980 roku przyznał Brunello status DOCG, czyli kontrolowanej i gwarantowanej nazwy pochodzenia. Apelacja Brunello znalazła się wśród pierwszych we Włoszech z tym statusem.
W kwietniu 2008 roku zrobiło się głośno o śledztwie, które prokuratura w Sienie prowadziła od września 2007 roku. Do sprawy przylgnęła nazwa Brunellopoli. Śledztwo zamknięto w lipcu 2009 roku. Według komunikatu włoskiej policji finansowej, Guardia di Finanza [gwar-dia di fi-nan-ca], zajęto 6,7 mln litrów Brunello i 1,7 mln litrów innych win oraz 400 ha winnic z odmianami spoza regulaminu. Postępowanie objęło 7 firm i 13 osób, a jedną piątą zajętego Brunello przeniesiono do niższej kategorii, IGT Toscana Rosso.
Jak podawać wino Brunello
Temperatura: 18-20 stopni. Butelkę z ciepłego pokoju trzeba przed otwarciem schłodzić, na przykład w lodówce. Temperatury dla innych win opisujemy w osobnym poradniku o temperaturze podawania.
Kieliszek wybierz szeroki, najlepiej typu balon. Bardzo stare roczniki przed podaniem przelewa się do karafki.
W regulaminie apelacji zapach Brunello opisano tak: runo leśne, aromatyczne drewno, drobne owoce, lekka wanilia i konfitura. Do Brunello wybierz dania o wyraźnym smaku, na przykład stek, dziczyznę albo potrawy z grzybami.
Ile Brunello może leżeć
Konsorcjum producentów podaje, że Brunello przechowuje się zwykle od 10 do około 30 lat, a czasem dłużej. Butelki trzymaj na leżąco, w chłodnym i ciemnym miejscu o stałej temperaturze, z dala od zapachów. Bez piwnicy albo chłodziarki do wina lepiej kupić Brunello na konkretną okazję i nie odkładać go na lata.
Brunello i Rosso di Montalcino na naszej półce
Mamy dwa Brunello z różnych roczników i jedno Rosso, a aktualną cenę i dostępność każdej butelki widać na jej karcie.
Brunello od Collosorbo pochodzi ze zbioru 2020, więc w sklepach mogło się pojawić najwcześniej 1 stycznia 2025 roku. Zgodnie z regulaminem powstało wyłącznie z sangiovese z gminy Montalcino i dojrzewało co najmniej dwa lata w dębie oraz cztery miesiące w butelce.
Siro Pacenti Peragrilli [si-ro pa-czen-ti pe-ra-gril-li] to Brunello ze zbioru 2019, najstarszego w tym zestawieniu. Na rynek mogło wejść najwcześniej 1 stycznia 2024 roku. Od Brunello Collosorbo różnią je producent i rocznik, a szczep, gmina i przepisy są te same.
Rosso di Montalcino od Collosorbo pochodzi ze zbioru 2023 i mogło trafić do sprzedaży od 1 września 2024 roku. Razem z Brunello 2020 tego samego producenta pozwala porównać dwa wina z sangiovese z Montalcino: młodsze, bez wymogu dojrzewania w drewnie, i starsze, po co najmniej dwóch latach w dębie.
Aktualny wybór win z tej apelacji pokazuje dział Brunello di Montalcino.
Najczęstsze pytania
Z czego robi się Brunello di Montalcino?
Wyłącznie z winogron sangiovese z gminy Montalcino w Toskanii. W Montalcino na ten szczep tradycyjnie mówi się „brunello” i stąd nazwa wina.
Jak długo dojrzewa Brunello?
Co najmniej 24 miesiące w dębie i 4 miesiące w butelce. Na rynek trafia najwcześniej 1 stycznia piątego roku po zbiorach.
Czy Brunello musi dojrzewać w dużych beczkach?
Nie. Regulamin wymaga co najmniej 24 miesięcy w naczyniach z dębu i nie określa ich wielkości.
Czym różni się Brunello Riserva?
Riserva ma ten sam wymóg 24 miesięcy w dębie, ale w butelce dojrzewa co najmniej 6 miesięcy zamiast 4 i trafia do sprzedaży rok później niż Brunello z tego samego zbioru.
Czym Rosso di Montalcino różni się od Brunello?
Szczep i gmina są te same. Rosso wolno sprzedawać już od 1 września roku następnego po zbiorach i nie musi ono dojrzewać w drewnie. Wymagany alkohol to co najmniej 12% w Rosso i 12,5% w Brunello.
Od kiedy Brunello ma status DOCG?
Od 1980 roku, a wcześniej, od 1966 roku, miało status DOC. Apelacja Brunello była jedną z pierwszych we Włoszech, które dostały status DOCG.
W jakiej temperaturze podawać Brunello?
W 18-20 stopniach, w szerokim kieliszku. Bardzo stare roczniki dobrze jest wcześniej zdekantować, czyli przelać do karafki.
Jak długo można przechowywać Brunello?
Według konsorcjum producentów zwykle od 10 do około 30 lat, czasem dłużej. Butelki powinny leżeć w chłodnym i ciemnym miejscu o stałej temperaturze, z dala od zapachów.
Źródła
- Consorzio del Vino Brunello di Montalcino, regulamin (disciplinare) Brunello di Montalcino DOCG (PDF) - szczep, strefa produkcji i klimat, dojrzewanie, termin sprzedaży, alkohol, plony, butelkowanie, historia i opis zapachu.
- Consorzio del Vino Brunello di Montalcino, regulamin (disciplinare) Rosso di Montalcino DOC (PDF) - szczep, termin sprzedaży i minimalna zawartość alkoholu w Rosso.
- Consorzio del Vino Brunello di Montalcino, Wines - pochodzenie nazwy, butelka bordoska, status DOC i DOCG, Rosso bez wymogu dojrzewania w drewnie, podawanie i przechowywanie.
- Consorzio del Vino Brunello di Montalcino, Territory - daty przyznania statusu DOC i DOCG oraz powstania konsorcjum.
- Consorzio del Vino Brunello di Montalcino, Consortium - powierzchnia winnic Brunello, Rosso i całej gminy.
- Consorzio del Vino Brunello di Montalcino, Biondi-Santi Tenuta Greppo - rocznik 1888 z pierwszą oficjalną etykietą Brunello di Montalcino.
- WineNews, Il comando della Guardia di Finanza di Siena comunica - komunikat po zamknięciu śledztwa w 2009 roku: zajęte wino i winnice, liczba firm i osób.
- La Provincia Pavese, artykuł z 4 kwietnia 2008 roku - śledztwo prokuratury w Sienie, o którym zrobiło się głośno w kwietniu 2008 roku.
Sprzedaż alkoholu wyłącznie osobom pełnoletnim. Oferta dla osób 18+.
