Poradnik
Amarone della Valpolicella: jak powstaje i jak je wybrać
maj
Amarone della Valpolicella [a-ma-ro-ne del-la wal-po-li-czel-la] to wytrawne czerwone wino z gron suszonych po zbiorze w przewiewnych pomieszczeniach. Powstaje w prowincji Werona, głównie z odmian corvina [kor-wi-na], corvinone i rondinella, i ma co najmniej 14% alkoholu. Wybierając butelkę, spójrz na etykietę: Classico i Valpantena mówią, z której części strefy pochodzą grona, a Riserva - że wino dojrzewało co najmniej cztery lata zamiast dwóch. Jeśli szukasz słodkiego wina z tych samych suszonych gron, wybierz Recioto [re-czo-to]. Młodszego krewnego Amarone szukaj pod nazwą Ripasso: to Valpolicella przefermentowana drugi raz na wytłokach po Amarone lub Recioto.
Wymagania apelacji podajemy za regulaminami (disciplinare) Amarone della Valpolicella DOCG, Recioto della Valpolicella DOCG, Valpolicella Ripasso DOC i Valpolicella DOC oraz za konsorcjum Consorzio Tutela Vini Valpolicella.
Czego NIE robimy: nie przypisujemy własnych punktów ani gwiazdek i nie układamy tego zestawienia według ocen. Na kartach części butelek pokazujemy oceny krytyków - zawsze z nazwiskiem krytyka i rocznikiem, którego ocena dotyczy, i nigdy jako naszą własną notę. Kolejność w tym zestawieniu od tych ocen nie zależy.
Ceny i dostępność pobierane na żywo z katalogu sklepu.
Czym jest wino Amarone
Strefa apelacji obejmuje 19 gmin prowincji Werona. Pięć z nich tworzy podstrefę Classico: Negrar, Marano, Fumane, Sant'Ambrogio [sant-am-bro-dżo] i San Pietro in Cariano. Druga podstrefa, Valpantena, to dolina na północ od Werony, a resztę nazywa się strefą poszerzoną.
Od 45 do 95% gron muszą stanowić corvina i corvinone, razem albo osobno, a od 5 do 30% rondinella. W regulaminie corvina występuje jako corvina veronese. Resztę, do 25%, mogą dać inne czerwone odmiany: niearomatyczne, dopuszczone w prowincji Werona (razem do 15%, każda do 10%), oraz włoskie odmiany rodzime (do 10%). W starszych opisach Amarone pojawia się jeszcze molinara jako trzecia główna odmiana. Obecny regulamin nie wymienia jej z nazwy, więc może trafić do wina tylko w puli innych odmian.
Choć grona są suszone, Amarone jest winem wytrawnym. Regulamin wymaga co najmniej 14% alkoholu i dopuszcza najwyżej 9 g cukru resztkowego na litr. Przy mocniejszym winie limit cukru rośnie: przy 16% alkoholu wynosi 11 g/l.
Jak powstaje Amarone: suszenie w fruttaio
Po zbiorze grona trafiają do suszarni, którą w Valpolicelli nazywa się fruttaio [frut-ta-jo]. Układa się je jedną warstwą w skrzynkach z drewna lub plastiku albo na matach z bambusa. Ten etap Włosi nazywają appassimento. Regulamin pozwala sterować warunkami w suszarni, na przykład wentylatorami, o ile temperatura nie odbiega od tej przy suszeniu tradycyjnym, i zabrania osuszać grona ciepłem.
Ile mają schnąć grona, regulamin nie mówi. Wyznacza tylko datę: winogron nie wolno przerabiać na wino przed 1 grudnia, a wcześniejszy termin może wyjątkowo dopuścić region Veneto na wniosek konsorcjum. W praktyce suszenie trwa zwykle trzy, cztery miesiące. Po nim grona muszą mieć tyle cukru, by dać co najmniej 14% alkoholu. Wszystkie etapy, od suszenia przez fermentację po dojrzewanie, muszą się odbyć w strefie apelacji. Grona na Amarone Classico i Valpantena trzeba też wysuszyć i przerobić na wino we własnej podstrefie.
Amarone musi dojrzewać co najmniej dwa lata od 1 stycznia roku następnego po zbiorach. Wino z winobrania 2022 wolno więc było sprzedawać od 1 stycznia 2025 roku. Przepis nie określa, w czym wino ma dojrzewać. Część opisowa regulaminu wspomina o dwóch latach w drewnie, więc dokument nie jest tu jednoznaczny. Riserva dojrzewa co najmniej cztery lata od 1 listopada roku zbioru.
Amarone, Recioto, Ripasso i Valpolicella
Z tych samych odmian i z tej samej strefy powstają cztery wina, a od 2010 roku każde z nich jest osobną apelacją.
| Wino | Czym jest | Alkohol co najmniej |
|---|---|---|
| Valpolicella DOC | najlżejsze wino z tych samych odmian | 11% (Superiore 12%) |
| Valpolicella Ripasso DOC | Valpolicella przefermentowana drugi raz na wytłokach po Amarone lub Recioto | 12,5% (Superiore 13%) |
| Amarone della Valpolicella DOCG | wytrawne wino z suszonych gron | 14% |
| Recioto della Valpolicella DOCG | słodkie wino z suszonych gron | 12% |
Recioto też powstaje z suszonych gron tych samych odmian. Część cukru zostaje w nim niesfermentowana, w ilości odpowiadającej co najmniej 2,8% alkoholu, więc wino jest słodkie. To bliski krewny win słomkowych, czyli słodkich win z gron suszonych po zbiorze.
Ripasso robi się z wina Valpolicella, które fermentuje drugi raz na wytłokach pozostałych po Recioto lub Amarone. Próg alkoholu wynosi dla niego 12,5%, a dla wersji Superiore 13%. Na rynek może wejść najwcześniej 1 stycznia drugiego roku po zbiorach, czyli rok wcześniej niż Amarone z tego samego rocznika.
Valpolicella jest najlżejsza z całej czwórki i wystarczy jej 11% alkoholu. Wersja Superiore musi mieć 12% alkoholu i dojrzewać co najmniej rok od 1 stycznia roku następnego po zbiorach.
Skąd się wzięło Amarone
Regulamin apelacji wywodzi rodowód Amarone od wina Acinatico [a-czi-na-ti-ko], o którym w VI wieku pisał w liście Kasjodor. Nazwa pochodzi od włoskiego słowa amaro, czyli gorzki. Według regulaminu w XVIII wieku Scipione Maffei [szi-pio-ne maf-fej] zaproponował, by tak określać wino z Valpolicelli.
Popularna opowieść mówi, że Amarone narodziło się z zapomnianej beczki Recioto, w której fermentacja zaszła dalej, niż planowano. Regulamin tej historii nie podaje, więc trzeba ją traktować jak legendę. Podaje za to, że pierwsze butelki Amarone, jeszcze bez etykiet, powstawały na początku XX wieku na użytek rodzinny, a pierwszą sprzedano w 1953 roku. W 1968 roku Amarone uznano za jeden z typów apelacji DOC Valpolicella, a w 2010 roku dostało status DOCG jako osobna apelacja.
Jak podawać Amarone
Amarone ma co najmniej 14% alkoholu, który w ciepłym pokoju wychodzi na pierwszy plan. Dlatego podaje się je w temperaturze niższej niż pokojowa, a dokładne liczby dla win czerwonych zebraliśmy w tekście o temperaturze podawania wina.
Kieliszek powinien mieć dużą czaszę, która zwęża się ku górze.
Do Amarone pasują dania o mocnym smaku: duszona i pieczona wołowina, dziczyzna, potrawy z grzybami i dojrzałe twarde sery.
Trzy Amarone i jedno Ripasso z naszego sklepu
Kolejność poniżej nie jest rankingiem. Przy każdej butelce piszemy, co wynika z jej etykiety i z przepisów apelacji.
Amarone od Monte del Frà, z corviny i rondinelli, ma na etykiecie słowo Classico. Grona rosły więc w tej podstrefie i, jak wymaga regulamin, tam też je wysuszono i przerobiono na wino.
Amarone od Tedeschi [te-de-ski] z rocznika 2022 opiera się na corvinie. Po obowiązkowych dwóch latach dojrzewania butelki z tego zbioru mogły wejść do sklepów od 1 stycznia 2025 roku.
„La Groletta” od Corte Giara [kor-te dża-ra] to Amarone z tego samego rocznika 2022, zrobione z corviny veronese i rondinelli. Jak każde Amarone jest wytrawne i ma co najmniej 14% alkoholu.
Capitel San Rocco od Tedeschi to Ripasso, czyli młodszy krewny Amarone, również oparty na corvinie. Próg alkoholu jest dla niego niższy: 12,5% zamiast 14%. Rocznik 2022 mógł trafić do sklepów od 1 stycznia 2024 roku, czyli rok przed Amarone z tego samego zbioru.
Pozostałe wina z tej apelacji znajdziesz w kategorii Amarone.
Najczęstsze pytania
Czy Amarone jest słodkie?
Nie. Amarone to wino wytrawne: przy 14% alkoholu może mieć najwyżej 9 g/l cukru, przy 16% najwyżej 11 g/l. Słodkie wino z tych samych suszonych gron to Recioto della Valpolicella.
Ile alkoholu ma Amarone?
Co najmniej 14% obj. Już po suszeniu grona muszą mieć tyle cukru, by dać co najmniej 14% alkoholu.
Z jakich szczepów powstaje Amarone?
Z corviny veronese i corvinone (razem od 45 do 95%) oraz z rondinelli (od 5 do 30%). Do 25% mogą stanowić inne czerwone odmiany i tylko w tej puli może się znaleźć molinara.
Jak długo dojrzewa Amarone?
Co najmniej dwa lata od 1 stycznia roku następnego po zbiorach. Amarone Riserva dojrzewa co najmniej cztery lata od 1 listopada roku zbioru.
Czym różni się Ripasso od Amarone?
Amarone powstaje z suszonych gron. Ripasso to wino Valpolicella, które drugi raz fermentowało na wytłokach po Amarone lub Recioto. Wystarczy mu 12,5% alkoholu, a do sprzedaży trafia rok wcześniej niż Amarone z tego samego rocznika.
Co znaczy Classico na etykiecie Amarone?
Oznacza, że grona pochodzą z podstrefy Classico, czyli z gmin Negrar, Marano, Fumane, Sant'Ambrogio i San Pietro in Cariano. Classico i Valpantena to nazwy miejsc i o jakości wina nic nie mówią.
Ile trwa suszenie gron na Amarone?
Regulamin nie podaje czasu suszenia, zakazuje tylko przerabiać winogrona na wino przed 1 grudnia. W praktyce grona schną zwykle od trzech do czterech miesięcy, zanim trafią do fermentacji.
Skąd nazwa Amarone?
Od włoskiego słowa amaro, czyli gorzki. Według regulaminu apelacji w XVIII wieku Scipione Maffei zaproponował, by tak określać wino z Valpolicelli.
Źródła
- Consorzio Tutela Vini Valpolicella, Disciplinare di produzione Amarone della Valpolicella DOCG (PDF) - strefa i podstrefy, odmiany, zasady suszenia, alkohol, cukier resztkowy, dojrzewanie, Riserva i historia apelacji.
- Consorzio Tutela Vini Valpolicella, Disciplinare di produzione Recioto della Valpolicella DOCG (PDF) - odmiany, alkohol i niesfermentowany cukier w Recioto.
- Consorzio Tutela Vini Valpolicella, Disciplinare di produzione Valpolicella Ripasso DOC (PDF) - druga fermentacja na wytłokach, alkohol i termin wprowadzenia do sprzedaży.
- Consorzio Tutela Vini Valpolicella, Disciplinare di produzione Valpolicella DOC (PDF) - alkohol i dojrzewanie Valpolicelli oraz Valpolicelli Superiore.
- Consorzio Tutela Vini Valpolicella, strona konsorcjum - podział strefy na Classico, Valpantena i strefę poszerzoną.
- Wikipedia (źródło wtórne), Kasjodor - czas życia autora listu o winie Acinatico.
Sprzedaż alkoholu wyłącznie osobom pełnoletnim. Oferta dla osób 18+.
